تبلیغات
شُبیر علیه السلام - مداحی و نقش آن در مکتب حسینی
 
درباره وبلاگ


تا آفتاب از حرکات تو می وزد از سمت سیب ، عطر صفات تو می وزد . دل می دهیم ، پنجره را باز می کنیم باران گرفته ، یا کلمات تو می وزد ؟ دل می شویم ، محض تپیدن به پای تو در خاک کوچه ای که حیات تو می وزد اینکه چقدر بوی شهادت ، چقدر صبح اینکه چقدر از نفحات تو می وزد ! امشب بهار می دمد از خون روشنت فردا بهشت از برکات تو می وزد . من ایستاده ام به تماشای زیستن جایی که موج موج فرات تو می وزد و با هر اذان به یاد همان ظهر چاک چاک گیسوی خون چکان صلات تو می وزد . کشتی شکستگان تو را بیم موج نیست ،آنجا که بادبان نجات تو می وزد

مدیر وبلاگ : عبرات
مداحی و نقش آن در مکتب حسینی
مداحان اهل بیت،كه با ذكر مصیبت و ذكر فضایل خاندان وحى، مجالس حسینى راگرم و اشك عاشقانه شیعیان آل الله را جارى مى ‏سازند،از عوامل مهم بقاء فرهنگ‏ عاشورایند.

مداح،در اصطلاح شیعى،به كسانى گفته مى‏شود كه در ایام ولادتها و شهادتهاى ائمه‏«ع‏» در مجالس جشن و عزا به خواندن اشعارى در فضایل و مناقب محمد وآل محمد،یا در مظلومیت آنان مى ‏پردازند.ولى اغلب،به مرثیه خوانان حسینى گفته‏ مى ‏شود كه با خواندن شعر مرثیه و ذكر مصیبت،اهل مجلس را مى ‏گریانند.

«مداح: روضه‏ خوانى كه ایستاده در پیش منبر به شعر،مدایح اهل بیت و مصائب آنان را خواند،آنكه ‏ایستاده در كنار منبر در مجالس روضه خوانى،یا روان در كوى و بازار،اشعار مدایح ‏اهل بیت را به آواز بخواند.» (1)

مداحى اهل بیت و نوحه خوانى در سوگ آنان،از جمله كارهایى است كه حادثه‏ عاشورا را زنده نگه داشته است.ائمه نیز از مداحان و ذاكران، تقدیر و تشویق مى ‏كردند،صله مى‏ دادند،دعا مى‏ كردند و براى این كار،فضیلت و ثواب بسیار مى ‏شمردند. امام ‏صادق‏«ع‏» فرموده است:«الحمد لله الذى جعل فى الناس من یفد الینا و یمدح نا و یرثى ‏لنا»، (2)

خدا را سپاس كه در میان مردم،كسانى را قرار داده كه به سوى ما مى ‏آیند و ما رامدح و مرثیه مى‏ گویند.و حضرت رضا«ع‏» در تشویق دعبل به مرثیه خوانى در ایام عزاى‏ حسینى فرمود:«یا دعبل!احب ان تنشدنى شعرا فان هذه الایام حزن كانت علینااهل البیت‏» (3) اى دعبل،دوست دارم برایم شعر بسرایى و بخوانى،چون این روزها،روزهاى اندوه ما اهل بیت است.همین گونه مجالس و برنامه‏ها،آن شهادت عظیم و حادثه ‏شگفت را با مرور این همه سال،همچنان زنده نگه داشته و به بركت آن نیز،دین واحساسات دینى و انس و آشنایى مردم با خط اهل بیت زنده مانده است.

به تعبیر امام‏ خمینى‏«قدس سره‏»:«روضه سید الشهدا،براى حفظ مكتب سید الشهدا است...این گریه‏ ها و این روضه ‏ها حفظ كرده مكتب را.» (4) مداحى،نوعى الگو دادن به مخاطبان و شخصیت ‏پردازى اجتماعى و الگویى براى جامعه ارزشى است،سنگرى براى پراكندن و نشرفضیلت ها در قالبى مؤثر و فراگیر نسبت ‏به همه است و مداحان به خاطر اهمیت كارشان در جامعه و در شكل دهى افكار و عواطف،نقش مهمى دارند و فلسفه اساسى مداحى،ترویج‏ خوبی ها و تبیین روحیه‏ هاى والاى شهیدان كربلا و دمیدن روح تعهد و حماسه درشیعه است و یك عشق و ایمان است،نه یك حرفه و شغل.به تعبیر آیة ا...خامنه‏ اى:«جامعه مداح و ذاكر و ستایش گران اهل بیت،طبقه ‏اى هستند كه در سایه این روش،بیشترین تاثیر را در تعمیق فرهنگ و معارف اسلامى در ذهن مردم دارند...قضیه،فقط قضیه شعر خوانى نیست.مساله،مساله پراكندن مدایح و فضایل و حقایق در قالبى است كه ‏براى همه شنوندگان،قابل فهم و درك باشد و در دل آنها تاثیر بگذارد.» (5)

مداحان،به لحاظ آنكه كارشان بر عنصر«صدا»،«شعر»،«اجرا» و «مخاطب‏» متكى‏ است ، باید هر چه بیشتر نسبت‏به آموزش دیدن هاى لازم،پختگى اجرا،تمرین پیوسته،گزینش شعرهاى خوب و پر معنى و زیبا و بدیع و ولایى،مطالعه مقتل هاى معتبر و منابع‏ تاریخى،تكیه روى اشعار و مطالب اخلاقى،فكرى و عقیدتى،پرهیز از غلو و مبالغه وگفتن حرفهاى اغراق آمیز و غیر قابل قبول كه اثر منفى دارد، اهتمام ورزند،از دروغ و تصنع و بازارگرمى بپرهیزند،خلوص و صداقت و مناعت طبع را فراموش نكنند،نوكرى ‏ابا عبد الله الحسین و اخلاص نسبت‏به آن حضرت را از یاد نبرند و از آنجا كه شعر خوب‏از نظر مضمون،قالب و تعبیر،در دلها و افكار، تاثیر ماندگار مى ‏گذارد،در شناخت و مطالعه و انتخاب شعرهاى پخته و عمیق و زیبا بكوشند تا بهتر بتوانند در این سمت، به‏ ترسیم چهره الگوهاى كمال و اسوه ‏هاى پاكى،یعنى معصومین‏«ع‏» بپردازند و خود نیزالگوى اخلاق و تعهد باشند. رسالت مقدس مداحان در عصر حاضر عبارتست از:

•استفاده شایسته از عواطف پاك مردم و جهت دادن به آنها در مسیر پاكى و تهذیب و تقوا.

•-تعمیق محبت ها و عشق هاى درونى به انسانهاى اسوه و پاك.

•-روشنگرى افكار جامعه و هدایت‏ به ارزشها و خوبی ها و تقویت ایمان مردم.

•-حفظ و اشاعه فرهنگ شهادت از طریق یاد شهداى كربلا و شهداى انقلاب و جنگ و طرح معارف اسلام و انقلاب و خط امام و رهبرى و مسؤولیت هاى ‏اجتماعى.


پی نوشتها :


1-لغت نامه،دهخدا.
2-وسائل الشیعه،ج 10،ص 469.

3-جامع احادیث الشیعه،ج 12،ص 567.
4-صحیفه نور،ج 8،ص 69.
5-ستودگان و ستایشگران،ص 30 و 31.این كتاب كه مجموعه‏اى برگرفته از سخنان آیة ا...خامنه‏اى در دیدارهاى‏ مكرر با وعاظ و مداحان و شاعران و...است،بر محور مداحى و روضه خوانى و مرثیه سرایى و...است و براى مداحان‏و ذاكران و شاعران اهل بیت،نكات بسیار سودمندى دارد،نشر«حوزه هنرى‏»،1372.

امکانات جانبی